یادداشتی بر سخنان دکتر کیانوش راد در همایش اصلاح طبان خوزستان/ فرهنگ تحزب و کار جبهه ای

خورنا – رامین ناصح: حزب و تشکل، از ضروریات عصر ما در جهت پیشبرد توسعه و پیشرفت و ترقی ملتهاست. هر حزب و سازمان سیاسی نماینده نوعی طرز تفکّر و منش خاص در جامعه است. هنگامیکه این تنوّع­ها بتوانند در فضایی آزاد با یکدیگر تضارب آراء داشته باشند، از یکسو شاهد اصلاح و رشد تفکّرات و برنامه‌های احزاب خواهیم بود و از سوی دیگر برآیند این تفکّرات و برنامه‌ها، تبدیل به برنامه‌ای پخته و کارآمد برای یک ملّت در مقطعی از زمان می‌گردد. فعّالیت حزبی توأم با رقابت با سایر احزاب و ترویج اندیشه خود و نقد یا مقابله با اندیشه‌های مخالف است. برای اینکه این رقابتها سالم بوده و هزینه‌‌ای را به ملّت تحمیل نکند، باورمندی و پایبندی همه احزاب -با هر طرز تفکّر و بینشی- به «اخلاق سیاسی» یا «سیاست اخلاقی» از ضروریات فرهنگ تحزّب است.

اما در نظامهای دموکراتیک امروزی، احزاب به این نتیجه رسیده‌اند که می‌توانند با همکاری یکدیگر، در نیل به اهداف و آرمانهای مشترک، موفّقتر باشند. لذا در کشورهای توسعه یافته، شاهد رشد یافتن «فرهنگ کار جبهه‌ای» هستیم. جبهه‌های سیاسی، سازمانهای گسترده‌ای هستند که بعضاً برای نیل به اهداف مرحله‌ای و معطوف به مسائل مبرم تشکیل می‌شوند و پس از حصول به نتیجه، خود بخود فلسفه وجودی خویش را از دست داده و تجزیه می‌شوند. مثلاً در جریان جنگ جهانی دوّم در پاره‌ای از کشورهای اروپایی، جبهه‌های ضدّ فاشیستی شکل گرفتند و جنبشها و نهضتهای مقاومت را علیه متجاوزین و اذناب داخلی آنان براه انداختند. این جبهه‌ها از احزاب ناهمگنی نظیر سوسیال دموکراتها، لیبرالها و کمونیستها تشکیل شده بود. امّا در این نکته اتّفاق نظر داشتند که تا دفع متجاوز با یکدیگر تشریک مساعی کنند. تشکیل «جبهه مردمی» (Front populare) در فرانسه پیش از جنگ جهانی دوّم نیز مصداقی از کار جبهه‌ای را به نمایش می‌گذارد. این جبهه برای مبارزات پارلمانی بر ضدّ دست راستی‌ها با عضویت سه حزب رادیکال سوسیالیست، سوسیالیستها و کمونیستها تشکیل شد. حال آنکه پیش از آن این سه حزب با یکدیگر مبارزه می‌کردند. با نیروی این جبهه، احزاب مذکور در انتخابات اکثریت یافتند و نمایندگان هر سه حزب در دولت شرکت کردند.

اجنبش فلسطین نیز شاهد تشکیل جبهه‌های تحریر بود که وظیفه اصلی آن، آزادی سرزمین اشغالی بوده است. بزرگترین سازمانهای فلسطینی (نظیر فتح) خصلت جبهه‌ای دارند. در بسیاری از کشورهای افریقایی که نیروهای سیاسی متعدّدی جنبش استقلال خواهی و ضدّ استعماری را به انجام می‌رسانند، پس از تشکیل دولت ملّی، کنگره‌ای که جامع همه احزاب مبارز است تشکیل می‌دهند و تلاش می‌کنند حتّی بعد از رسیدن به اهداف مرحله‌ای، انسجام جبهه‌ای را حفظ نمایند. (کتاب جمهوریت حجاریان)

ادر میهن عزیزمان ایران، «جبهه ملّی» به رهبری دکتر مصدّق شاهدی تاریخی برای سنّت کار جبهه‌ای را به نمایش می‌گذارد. این جبهه که از احزاب و سازمانها و شخصیتهای مستقلّی تشکیل شده بود، یکی از اهداف خود را ملّی کردن صنعت نفت قرار داد و در این راه توفیقات جالب توجّهی نیز کسب نمود. اما بعدا تبدیل شدن این جبهه به حزب، توانایی تأثیرگذاری و مقبولیت ملی آنرا تا حدود زیادی فروکاست.

انهادینه شدن فرهنگ کار جبهه‌ای، گامی در جهت تقویت نظام حزبی است. از سوی دیگر، تسلّط یک حزب بر حکومت نظام تک حزبی الیگارشیک را پدید می‌آورد که خود مولّد استبداد و خودکامگی است. از اینرو، ضرورت کار جبهه ‌ای واضح و مبرهن است.

ااینجانب با وجود عدم عضویت در احزاب و تشکلهای سیاسی، و در اولویت قرار دادن فعالیت فرهنگی-اجتماعی، خوش فکری و تلاش و کوشش دکتر کیانوش راد و شورای هماهنگی احزاب اصلاح طلب خوزستان را در این راستا ارج می نهم و برایشان آرزوی توفین روزافزون در اعتلای فرهنگی و سیاسی و اجتماعی مردم عزیزمان را دارم.

رامین ناصح، پژوهشگر علوم سیاسی – اجتماعی

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.